Bir Anadolu Bilgini

     Nizâmü’l–Mülk ilk yüksek öğretim kurumları olan medreseleri kurduğu 1063 yılında, batının aydınlanma çağına daha yüzyıllar vardı. Doğu, Nizâmü’l–Mülk’ten de önce, 8. ve 9. yüzyıllarda bilim ve kültür mirasını sahiplenmiş, Yunan biliminin büyük bir bölümünü Arapça’ya çevirmişti. Gazneli Mahmud’un çeşitli memleketlerde bulunan müslüman sanatçı ve bilginleri bir araya getirdiği ve önlerine her türlü olanağı koyduğu Gazne’de matematik, astronomi, sanat alanında olağanüstü gelişmeler kaydedilirken batı yoğun bir zulmetin içindeydi. Ömer Hayyam 5000 yılda yalnızca 1 günlük bir hata payı içeren, öncekilerden çok üstün bir takvim (Celâli Takvimi) geliştirir, Nasîrüddin el-Tûsî o zamana kadar kurulmuş gözlemevlerinden çok ileride olan ve seçkin bilim adamlarını bünyesinde barındıran Merâgâ gözlemevini kurarken İbn Sînâ da felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve hatta müzik alanında birbirinden öncü eserler veriyordu.